Twee kopietjes
Een reisverslag vanuit Praag, Tsjechoslowakije, April 1984
Mijn eerste trip naar Praag was in 1984 en het werd zeker niet mijn laatste. In deze communistische, centraal geleide economie werd alles vanuit Praag geregisseerd. In 1977 werd midden in Praag een "wolkenkrabber" gebouwd. Met 104 meter hoogte stelde dat bitter weinig voor, maar voor de communisten was dit toch wel een hele prestatie. Het gebouw zou door het leven gaan als City Empiria Motokov. Het was van een teleurstellende architectuur. Op de 27 verdiepingen deden allen partijleden zonder morren wat hen werd opgedragen.
Motokov was de centrale in- en verkooporganisatie van machines en machineonderdelen. Hier probeerde men alles wat ze in Tsjechoslowakije maakten aan het buitenland te verkopen, en kocht men ook producten van buiten in. Dit alles gebeurde altijd in harde valuta, zoals de D-mark en de US dollar.
Vlucht naar Praag en dan in een hotel voor alleen buitenlanders. Ik had mijn huurauto (een VW Golf) voor het hotel geparkeerd, maar wel eerst de twee ruitenwissers gedemonteerd en mee naar de kamer genomen. De wieldoppen had de verhuurmaatschappij er al eerder afgehaald. Zo niet, dan waren beide 's nachts van eigenaar veranderd.
De volgende morgen naar Motokov. Het was al een hele toer om binnen te komen, maar ondanks mijn afspraak en veel heen en weer gebel met de afdeling, mocht ik eindelijk naar binnen. Niks mee naar boven: de centrale ronde hal zag eruit als een verlopen nachtclub. In het midden was alles vrij en aan de rand stonden wel twintig van die halfronde banken. Heel veel bruin en oranje. Tussen de banken stonden geen afscheidingen; iedereen kon alles zien en vooral horen.
Mijn 'Motokov-madam' vroeg of ik koffie wilde. Graag. Nou, daar had ik al snel spijt van. Koffiebonen moesten geïmporteerd worden en tegen vreemde valuta betaald, dus daar werd op bezuinigd. De motivatie van de koffiejuffrouw en de koffie zelf vertoonden een grote gelijkenis: het was allebei niks.
Iemand van bosbouw, geen partijlid, had mij een tip gegeven om in het gesprek met de Motokov-madam terloops om twee kopietjes te vragen. Van twee prijslijsten wilde ik dus graag een kopie. De madam verschoot direct van kleur en probeerde mijn verzoek als onnodig af te doen; de order was immers al getekend. Ik was in een baldadige bui en hield voet bij stuk. Zij stond op en liep naar twee heren in een klein kantoortje naast de ingang. Die zagen eruit als 'Jansen en Janssen' uit Kuifje (en deden ook al zo moeilijk bij het binnenkomen).
Ze kwam terug met wat formulieren die met het hoe en waarom moesten worden ingevuld. Door haar, maar ook door mij. Van haar kant ging dat niet van harte en het ging gepaard met de nodige nervositeit. Ik wist goed waarom: op alle 27 verdiepingen stond niet één kopieerapparaat. De formulieren en mijn twee origineeltjes gingen weer naar 'Jansen en Janssen' in de hoek van de hal. Even later ging Jansen nr. 1 naar de kelder. Daar zat de staatsveiligheidsdienst met een hoop mensen die alles minuscuul controleerden. En dáár stonden twee kopieerapparaten, voor het héle Motokov gebouw. Die afdeling moet eruitgezien hebben als in een vroege James Bond-film. Na een halfuur kwam Jansen nr. 1 terug met de gevraagde kopieën.
Mijn Motokov-madam was zichtbaar opgelucht dat deze horde genomen was. Alle totalitaire regimes, van rechts tot links, zijn als de dood voor hun eigen onderdanen. Die moet je vooral geen toegang geven tot iets waarmee ze iets kunnen dupliceren. Dat was bij ons in de Tweede Wereldoorlog niet anders. Alles om maar aan de macht te blijven.
Zoveel gekkigheid voor twee kopietjes.

Prachtig verhaal dank
BeantwoordenVerwijderenDe communisten regeren altijd met de loop van het geweer. In hun arbeiders paradijs(zie mijn verhaaltje eerder) geldt de regel: iedereen gelijk, maar sommigen zijn meer gelijk.
BeantwoordenVerwijderen