Kilo's Bankbiljetten

Een reisverslag vanuit Lagos, Nigeria, 1990. 

De armste landen in de wereld hebben de mooiste bankbiljetten en de mooiste postzegels. Ook geldt: hoe minder geld, hoe groter het vliegtuig van de president. Het niet hebben van een Boeing 747 Jumbo wordt gezien als armetierig.

Dus veel landen hebben heel mooie bankbiljetten, ook omdat muntgeld ontbreekt. De coupures zijn mooi, maar niks waard. In Nigeria is de grootste coupure een van 20 Naira. De reden is even simpel als effectief: voor 1 USD krijg je 800 Naira en dat zijn 40 biljetten. Dus voor criminele bendes is het niet doenlijk om die na te maken. De waarde is te laag.

Afrika is in alles een casheconomie, dus heel veel wordt cash betaald. Ik vroeg mijn fixer om USD 100 om te wisselen in Naira. Een van zijn jongens vertrok en na een half uurtje kwam hij terug met een al honderd keer gebruikte, vunzige plastic zak. De zak plofte voor me op het bureau. In de zak zaten 4000 bankbiljetten van 20 Naira. Ze waren wel mooi gebundeld. Dat moest ook wel, want voor mijn schamele 100 USD kreeg ik 4,2 kg papiergeld. Alle bankbiljetten kun je wassen en strijken, maar dit geld stonk; het was heel vies. Dat is normaal.

 

4,2 kilogram aan bankbiljetten. Uit mijn persoonlijk archief.

Waarom netjes gebundeld? Omdat er betaald werd met bundels biljetten. Heel Nigeria gebruikte dezelfde bundels, dus dat was easy. Kocht je een generator of een waterpomp en die kostte USD 1000, dan werd er per kilo betaald. Iedere handelaar had een weegschaal en daar werd alles op afgewogen. Dus USD 1000 was 40.000 bankbiljetten of 42 kg gewicht.

Voor veel handelaren was dit wel te doen, maar zodra er zaken gedaan werden met landen in Europa of de VS, dan moest er betaald worden in USD of andere harde valuta's. Er waren landen die coupures hadden die meer waard waren (bijvoorbeeld Zaïre). De Centrale Bank accepteerde alleen de hoogste coupures, anders was het logistiek voor de bank niet te doen. Mijn importeur had daarvoor het volgende bedacht: zijn kleine klanten betaalden in kleine coupures. Hij had een busje met daarin een chauffeur en twee mensen van de boekhouding. In het busje stonden 2 grote palletten met papiergeld. Ze deden niets anders dan de hele dag rondrijden en op markten kleine coupures omwisselen in grote coupures. In het busje stond natuurlijk de onmisbare weegschaal voor al die bundels. Hadden zij genoeg bundels grote coupures, hup, alles naar de Centrale Bank om vreemde valuta's te kopen.

De bankbiljetten-drukkers in Europa hadden hier een gouden business. Bij iedere machtswissel liet de nieuwe grote baas nieuw geld drukken. Hij wilde natuurlijk niet betalen met een biljet waar de tronie op stond van zijn weggejaagde of omgekomen voorganger. Weg ermee. Mobutu, de president van Zaïre, had in München geld laten drukken met zijn beeltenis erop. Dat werd met een kolonne vrachtwagens naar Oostende Airport gereden. Brussel ging niet, want zijn vliegtuigen waren dermate lamentabel dat ze die in Brussel geweigerd hadden. In Oostende werd alles overgeladen in een stokoude DC8, maar die zakte van schrik door zijn hoeven. Papier is geduldig, maar ook heel zwaar. Er lekte ook nog zoveel hydraulische olie uit de vleugels dat opstijgen al helemaal geen optie was. Dan maar een ander toestel. De DC8 is nooit meer van zijn plek gekomen en is daar tot schroot herleid.

Van alle 35 landen waar ik heb gewerkt, heb ik één bankbiljet bewaard en ingelijst. De meeste presidenten die erop staan, hebben hun presidentschap niet overleefd of zijn voortijdig gaan hemelen. Het leven is hard.

Maar één ding gold voor allemaal: geld stinkt niet.